Woltyżerka to jedna z ośmiu konkurencji jeździecki, najczęściej opisywana jako gimnastyka na koniu. Wymaga ona niebywałej sprawności fizycznej, harmonii z ruchem konia, a przede wszystkim uczy pracy zespołowej, nie tylko z innymi zawodnikami ale także z lonżującym. Uważana jest również za najbardziej artystyczny sport konny, ponieważ programy obowiązkowe, dowolne i techniczne wykonywane są do podkładu muzycznego, który nadaje charakteru całemu występowi. Konkursy rozgrywane są w kategoriach drużynowych, par (pas-de-deux) oraz indywidualnych, które w przeciwieństwie do innych konkurencji jeździeckich są rozdzielone na konkursy kobiet (dziewcząt) i mężczyzn (chłopców).

Podczas zawodów ocenie sędziów podlega wykonanie poszczególnych elementów, ich skala trudności oraz kompozycja i choreografia całości programu. Na arenie konkursowej koń porusza się w galopie lub stępie na lonży po okręgu o średnicy 15 metrów. Oceniana jest jakość i regularność chodu konia, a także praca lonżującego.

Podstawowa forma woltyżerki uważana jest za trening uzupełniający dla osób rozpoczynających jazdę konną, ale również odnoszących sukcesy zawodników innych konkurencji, mając na celu budowanie zaufania do konia oraz poprawę dosiadu, koordynacji i równowagi. Współcześni woltyżerowie używają podczas treningów „sztucznego” konia, w tym symulatorów mechanicznych, aby dopracowywać swoje programy przed rozpoczęciem treningu na żywym koniu.

Historia

Początki woltyżerki sięgają czasów starożytnego Rzymu, gdzie jedną z konkurencji podczas Igrzysk były akrobatyczne ćwiczenia wykonywane na galopującym koniu. Inni badacze wskazują jednak na taneczne występy na grzbietach byków w starożytnej Krecie jako alternatywne źródło pochodzenia tego sportu.

Nazwa konkurencji pochodzi od francuskiego słowa „La Voltige”, które utrwaliło się w czasach renesansu. W tamtym okresie woltyżerka była jednym z elementów musztry jeździeckiej, a także ćwiczeniem zwinności dla rycerstwa i szlachty.

Woltyżerkę po raz pierwszy i jak do tej pory ostatni włączono do programu Igrzysk Olimpijskich w 1920 roku w Antwerpii, jako „artistic riding”. Później konkurencja ta była jedynie prezentowana jako dyscyplina pokazowa, m.in. w Los Angeles w 1984 roku oraz w Atlancie w 1996 roku.

Współczesna woltyżerka została ukształtowana w powojennych Niemczech jako sposób przygotowania dzieci do uprawiania sportów konnych, ze względu na korzyści, jakie niesie ze sobą ten rodzaj gimnastyki w jeździectwie. Po raz pierwszy drużynowe zawody w woltyżerce rozegrano w Niemczech w 1963 roku. Indywidualne rozgrywki pojawiły się później, pierwsze Mistrzostwa Niemiec w tej kategorii zorganizowano dopiero w 1986 roku. Od 1983 roku woltyżerka uznawana jest przez Międzynarodową Federację Jeździecką (FEI) za oficjalną konkurencję.